[email protected] 
خلاصه:

راهکار های آموزش "مخالفت کردن" و "نه گفتن" به کودکان...

سلام، امیدوارم وقتتون بخیر باشه و حالتون خوب.
آنچه در این مطلب آموزشی خواهیم آموخت:
  • نگاهی کوتاه به اهمیت توانایی "نه گفتن" و "مخالفت کردن".
  • راهکار های آموزش "مخالفت کردن" و "نه گفتن" به کودکان.
این موضوع طبق نظرسنجی‌های به عمل آمده یکی از بزرگترین نگرانی‌های والدین ایرانی است و این موضوع کاملا طبیعیست چرا که توانایی "نه گفتن" و آموزش روش‌های "مخالفت کردن" یک محافظ در برابر از بین رفتن بسیاری از احساسات و توانایی‌های مثبت ما مانند اعتماد‌بنفس، عزت‌نفس، قدرت تصمیم‌گیری و غیره است.
تصور کنید در برابر همه ی افراد مطیع هستید؛ چه احساسی دارید؟ بدون شک احساس بد.
این مطیع بودن عزت‌نفس، اعتماد‌بنفس و قدرت انتخاب ما را هدف قرار داده‌است و نبود این موارد به این معناست که ما به سختی قادریم تا توانایی‌های خود را بهکار گرفته و به اهدافمان در زندگی برسیم.
از نگاه دیگر ممکن است به همین دلیل در برابر پیشنهاد‌های زیانبار توانایی مقاومت را نداشته باشیم.
پس تا اینجا اندکی در مورد عواقب عدم توانایی در مخالفت‌کردن و نه گفتن صحبت کردیم و حالا بریم سراغ ایجاد تغییراتی که به نفع خودمان و در پی آن به نفع کودکمان است.
 
 و اما راهکارهای عملی:
اول به خودمان رجوع کنیم . آیا ما توانایی نه گفتن داریم؟ آیا روش های مخالفت‌کردن را می دانیم؟ اگر می دانیم که کار راحت تر است اما اگر نمی دانیم و این توانایی را نداریم در عوض فرصت بسیار خوبی برای انجام فعالیت های خانوادگی داریم تا در کنار هم این ضعف خانوادگی را برطرف‌کنیم .
بدون شک کودکان این موضوع را آموزش نمی بینند مگر آنکه از والدین و افرادی که با آنها ساعات طولانی ای در ارتباط هستند الگوبرداری کنند.
مخالفت کردن از خانه را شروع می‌کنیم. چرا گفتم مخالفت‌کردن؟ چون مخالفت‌کردن فقط به معنای نه گفتن نیست و این نه گفتن امری ذاتی در درون ماست که از آن استفاده می‌کنیم اما بهترین راه نیست. برای مثال تصور کنید کودک شما به خوردن پفک چی توز قبل از شام اصرار دارد. در این حالت از شما درخواست پفک می‌کند و حتی گاهی با ناله کردن و مظلوم نمایی و حتی گاهی با داد و جیغ این کار را انجام می‌دهد و شما می گویید: الف) نه نمیشه بخوری  ب)باشه جیغ نزن بیا اینم پفک ولی وای به حالت اگه شامتو درست نخوری  ج) نه نمیشه بخوری چون سیر میشی و شام نمیخوری  د)‌امشب نمیشه و فردا صبح میتونی بخوری  ه) میدونم خیلی پفک دوست داری ،من خودمم عاشقشم اما الان زمانه شام خوردنه نه پفک خوردن، می‌تونیم یک زمان بهتر پفک بخوریم(عجب پدر/مادر مریخی ای، مگه تو ایران داریم اصلا این مدلی؟!!!)

در بین این جواب‌ها بدون شک استفاده از گزینه‌ی آخر نشان‌دهنده آگاهی بیشتر ماست چرا که احساس کودک درک شده، تایید شده و علت مخالفت برای او توضیح کوتاهی داده‌ شده است.
این تنها یک مثال برای شفاف تر شدن موضوع بود و به راحتی می توان آن را به شرایط دیگر گسترش داد.
 هدف اصلی ما این است : وقتی از چیزی زیادی استفاده کنیم کم کم کاربردش را از دست خواهد‌داد. هر روز دفعات استفاده از کلمه نه را تحت کنترل داشته‌باشیم و از جایگزین های آن نیز استفاده کنیم:
  • مثلا کودک در حال نقاشی کشیدن روی دیوار است : ب جای گفتن نکن،چیکار میکنی،... کافیه بگیم دیوار برای نقاشی نیست اما کاغذ برای این کار ساخته شده.
  • موقع دعوای بین دو کودک :اگر مشکلی با هم داریم باید از کلمات استفاده کنیم نه از دست و پامون !
اگر چه استفاده مستقیم از کلمه نه در بسیاری از موارد لازم است اما باید جایگزین های نه گفتن را نیز پیدا کنیم.
برای مخالفت های خود با کودکان دلیل کوتاهی عنوان کنیم تا از این طریق هم مخالفت‌کردن و هم شیوه تصمیم گیری صحیح را از ما آموزش ببینند.
در مورد کودکان نوپا از جملاتی که حاوی زمان هستند کمتر استفاده کنیم چراکه آنها درک درستی از زمان ندارند. برای مثال جمله ی "فردا شاید پفک برات بخرم" برای یک کودک نوپا کاملا گنگ است.
به هنگام مخالفت کردن اصلا لازم نیست با صدای بلند یا داد و فریاد مخالفت کنیم بلکه لحن و زبان بدن ما مهم است . اگر با داد زدن همراه باشیم بی شک کودک هم یاد می‌گیرد که داد زدن بخشی از فرایند مخالفت‌کردن است.
به هیچ عنوان بی‌ثبات نباشیم. امشب : نمیتونی قبل از شام پفک بخوری.  فردا شب : باشه بیا یکم پفک بخور تا شام حاضر بشه.
خیلی از مواقع کافیست تا ما احساس خود را بیان کنیم نه اینکه با داد و فریاد برخورد کنیم:
"دوست ندارم کسی به وسایل شخصی من دست بزنه"
خیلی وقت ها زمانی که کودک به ما چیزی تعارف می کند (مثلا شکلات) ما از روی ترحم رد نمی‌کنیم اما همین موقعیت ساده یک فرصت بسیار خوب برای رد‌ کردن محترمانه است : " نه ممنونم من شکلات نمی خورم"  " نه ممنونم من قبل از غذا شکلات نمیخورم"
راه دیگر آموزش دادن و تمرین کردن این موضوع "شبیه سازی کردن" است. این یک فعالیت خانوادگی محسوب می شود که بسیار هم لذت بخش است. هم ما هم کودک شرایطی را که در آن قرار داشته و دوست داشتیم مخالفت کنیم اما نکردیم را می‌نویسیم و با نمایش بازی کردن شیوه‌های مخالفت در آن موقعیت را تمرین می‌کنیم .
در نهایت هرچه هست به دست خود ماست ...
مهم ترین ویژگی انسان ها داشتن حق انتخاب است. اگر امروز مدام کودک را مجبور به اطاعت کنیم فردا مطیع همه خواهد‌شد.
 اگر با او مخالفت نکنیم مخالفت کردن را آموزش نمی بیند اما مخالفت به شیوه های درست، کارا و اثربخش!

 
 
 
جمع بندی :
  • همه ما از جمله کودکان حق انتخاب داریم پس کودکان را همیشه وادار به اطاعت نکنیم.
  • در خانه مخالفت را آغاز کنیم و با توضیح مختصری علت مخالفت خود را شفاف کنیم تا از این طریق کودک با تصمیم‌گیری صحیح نیز آشنا شود.
  • از نه گفتن به صورت محدود استفاده کنیم.
  • جایگزین‌های نه گفتن را پیدا کنیم.
  • در مورد کودکان نوپا از وعده دادن‌های زمانی کمتر استفاده کنیم.
  • موقعیت‌هایی که لازم است در آنها مخالفت کنیم را شبیه سازی کرده و از طریق نقش بازی کردن آموزش بدهیم.
  • بدون داد و فریاد و با کلمات و زبان بدن مخالفت کنیم.
  • احساس خود را بیان کنیم.
  • از همه مهمتر اینکه بدانیم کودکان با الگوبرداری آموزش می بینند پس درست، کارا و اثربخش مخالفت کنیم.

خدمات مرتبط